Twaalf vragen over vakantiewerk

Het werk gaat door, maar uw medewerkers zijn op vakantie. Vakantiekrachten kunnen uitkomst bieden. Maar welke status heeft een vakantiewerker en zijn er speciale regels voor jongeren?

1. Welke status hebben vakantiewerkers eigenlijk?
In de zin van het Burgerlijk Wetboek zijn het volwaardige werknemers, die dus ook zo behandeld dienen te worden. Veel cao's hebben regelingen die de omgang met vakantiewerkers regelen. U gaat hoe dan ook een volwassen arbeidsovereenkomst met hen aan, die u zowel rechten (de vakantiewerker is ondergeschikt aan u) en plichten (zoals arbeidsomstandigheden en betaling) geeft. Let er op dat in de arbeidsovereenkomst ook een einddatum staat.

2. Wat mag een kind doen?
Onder de 13 jaar mogen kinderen geen betaald werk verrichten. Voor 13- en 14 jarigen zijn geen minimumlonen vastgesteld. Kinderen (onder de 16 jaar) mogen alleen hand- en spandiensten verrichten. Dus niet zelfstandig werken in het productieproces, maar bijvoorbeeld wel onder begeleiding van een oudere: licht inpakwerk. Ze mogen per vakantieweek maximaal 35 uur werken en geen over-, nacht- of oproepwerk verrichten. Op zondag werken mag, maar alleen met uitdrukkelijke toestemming van ouders en werknemersvertegenwoordiging van het bedrijf.

3. En een jeugdige?
Jeugdigen (16 en 17 jaar) mogen onder begeleiding van een ervaren 18-plusser ook in het productieproces werken. Hun werkweek is maximaal 45 uur, maar over- en nachtwerk zijn mag niet. Voor scholieren jonger dan 18 jaar is het wettelijk verboden om met gevaarlijke stoffen en gif te werken. Ook mag niet met sealapparatuur, lasers en radarinstallaties worden gewerkt. Daarnaast zijn lawaaiige werkplekken met meer dan 85 decibel geluid uit den boze.

4. En volwassenen dan?
Volwassenen (>18 jaar) worden behandeld zoals de werknemers in loondienst. Ze hebben dus een volwaardige arbeidsovereenkomst met als enige verschil een beperkte duur.

5. Maar dan kunnen de vakantiewerkers ook meteen aan de slag?
Misschien kunnen ze het wel, maar ze mogen het in veel gevallen niet. Ze moeten worden begeleid door iemand die 18 jaar of ouder is en die verstand heeft van de te verrichten handelingen. U bent ook verplicht de vakantiewerker op de hoogte te brengen van de risico's van het werk en wat hij er aan moet doen om die risico's te vermijden (Risico Inventarisatie). Bij deze RI horen uiteraard ook veiligheidsmaterialen als handschoenen en werkschoenen.

6. Wat vangen ze eigenlijk?
Een vakantiewerker wordt gezien als een ‘gewone’ werknemer. Met die afwijking dat het meestal gaat om een contract voor bepaalde, in plaats van onbepaalde, tijd. U bent verplicht om minimaal het minimumjeugdloon plus een vakantietoeslag van 8% uit te betalen. Minder mag niet, meer natuurlijk wel. Bedragen zijn te vinden bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

7. Wat? Hebben ze ook nog recht op vakantiedagen?
Ja, want u heeft immers een arbeidsovereenkomst. Het aantal vakantiedagen en de vakantietoeslag worden berekend door het gangbare aantal en percentage te versleutelen over het aantal gewerkte weken. Hetzelfde geldt voor overwerkvergoedingen en roostervrije dagen. Ook hier zijn de normen uit de cao van toepassing. Het is overigens geen slecht idee om ze zo nu en dan een dagje vrij te laten nemen. Vooral voor jongeren die voor het eerst volle dagen werken, is het in het begin erg vermoeiend en indrukwekkend. Het rust gunnen voorkomt fouten en ongelukken.

8. En als ze ziek worden?
Ook hier zijn de vakantiewerkertjes volledig beschermd. Bij ziekte moet u 70 procent van het loon doorbetalen, maar u mag niet onder het minimumloon uitkomen. In de praktijk betekent dit dus vrijwel zeker dat u de zieke vakantiewerker het volle pond moet betalen.

9. En als het niet klikt?
Die kans is natuurlijk reëel. U werkt tenslotte met jonge mensen die weinig werkervaring en minder discipline hebben. De kans dat het niet klikt is daarom iets groter. U mag een vakantiewerker echter niet zomaar de laan uitsturen. U hebt tenslotte een arbeidsovereenkomst. U kunt echter wel aansturen op wederzijdse goedkeuring van het ontslag. Dan is er geen vuiltje aan de lucht. Het is overigens verstandig vooraf een termijn met de vakantiewerker af te spreken.

10. Zwart werken is toch veel simpeler?
Als er kortdurende, lichte en eenvoudige werkzaamheden rond het bedrijf (het opruimen van rommel) of bij u thuis (tuinonderhoud) gedaan worden, is het de vraag of u alle administratieve rompslomp overhoop moet halen. Maar zodra het gaat om vervangende arbeid of het opvangen van pieken, dan is zwart betalen fout. U bent bij ziekte en ongevallen, ook als het uw schuld niet is, volledig aansprakelijk. U krijgt een forse douw van arbeidsinspectie, Belastingdienst en verzekeringsmaatschappij en de ouders zouden u ook nog eens voor de schade en smartengeld kunnen aanpakken. Bedenk verder dat u met één incident uw goede naam bij uw medewerkers, klanten en instanties kunt verspelen.

11. En wie houdt me dan tegen?
De Arbeidsinspectie. Die controleert de komende periode opnieuw vele honderden bedrijven. Vooral in populaire branches als landbouw, horeca en groot- en detailhandel. Bij driekwart (!) van de bedrijven waar vakantiewerkers actief waren, werden vorig jaar waarschuwingen, boetes en zelfs processen verbaal uitgedeeld. Bovenaan het lijstje met tekortkomingen staat het niet in acht nemen van de RI-voorschriften (zie vraag 5). Bedrijven die eerder zijn gewaarschuwd, kunnen rekenen op nog een controle.

12. Wat kunnen ze beter gaan doen?
Als u luie vakantiewerkers kwijt wilt of u wilt uw eigen kroost liever niet in uw bedrijf hebben, opper dan eens de volgende baantjes, waar ze veel meer verdienen: een artiest/straatmuzikant verdient gemiddeld 6,06 euro per uur, een enquêteur doet 5,70 euro per uur en zelfs een krantenwijk levert per uur nog 4,41 euro op, terwijl een (handmatige) autowasser er gemiddeld 4,09 euro aan over houdt. 

Bron:
- Zibb.nl

Aanbevolen websites:
- Arbeid door jongeren (www.szw.nl)
- Minimumloon per 1 juli 2008 (www.szw.nl)
- Minimumloon: informatie voor werkgevers (www.szw.nl)
- Startpagina (vakantiewerk.startpagina.nl)